The post Autocad-н командын товчлолууд. appeared first on Моно грид.

The post Барилга байгууламжийн аянга хамгаалалтын нэр томъёо ба тодорхойлтууд. appeared first on Моно грид.

The post Эрчим хүчний нэгдсэн сүлжээний зөвшөөрөгдөж буй товчилсон нэр appeared first on Моно грид.

Фотоцахилгаан үзэгдлийн үндсэн дээр гэрлийн энергийг шууд цахилгаанд  хувиргах аргыг “фотоцахилгаан хувиргалт” гэнэ.
Фотоцахилгаан хувиргалтын аргаар гэрлийн энергийг шууд
цахилгаанд хувиргахад зориулсан хагас дамжуулагч бүтцийг
“НАРНЫ ЭЛЕМЕНТ”, “НАРНЫ ЗАЙ” гэж нэрлэдэг. Анх 1954 онд АНУ-ын Bell Telephone lab зохион бүтээсэн.

Нарны үүрийн (Solarcell) төрлүүд

• Монокристалл нарны үүр (Monocrystalline)
• Полокристалл нарны үүр (Polycrystalline)
• Нимгэн хальст нарны үүр (Thin film)
  

  Нарны үүрийн (Solarcell) төрлүүд

   

  Монокристалл болон Полокристалл нарны үүрийн ялгаа

Монокристалл нарны үүр (Monocrystalline)

• Нарны хавтангийн АҮК өндөр 22%
• Өртөг өндөр
• Нарны үүрүүд нь хар өнгөтэй байдаг
• Температур өөрчлөгдөхөд илүү үр дүнтэй

Монокристалл нарны үүр (Monocrystalline)

• Нарны хавтангийн АҮК өндөр 15%
• Өртөг бага
• Нарны үүрүүд нь цэнхэр өнгөтэй байдаг
• Гадна агаарын нөлөөнд тэсвэртэй
• Температур өөрчлөгдөхөд үр дүн багатай

The post Монокристалл болон Полокристалл нарны үүрийн ялгаа. (Monocrystalline vs Polycrystalline) appeared first on Моно грид.

Хамгийн эхэнд дизель генераторын чадлыг тодорхой болгох. Нэгдүгээр зэргийн хэрэглэгч эсвэл тухай төслийн барилгын бүх  цахилгаан ачааллыг  хангах уу гэдгийг тодорхой болгох. Таны сонгосон чадлаас хамаарч дизель генераторын үнэ өөрчлөх (төслийн үнэ нэмэгдэнэ) тул аль болох тухайн төслийн чадал дээр нарийн ажиллах хэрэгтэй.

Нэмэлтээр дизель генераторын чадлыг сонгоход кВА болон кВт-г андуурч сонгох алдаа гардаг.

2. Дизель генераторын чадал болон төлөвийн сонголт

Хамгийн эхэнд чадлын сонголт дээр  Prime rating болон Standby rating  аль нэгийг сонгох. Prime rating < Standby rating байдаг. Дизель генераторыг prime rating-ээр сонговол  тасралтгүй ажиллах 12 цагийн 1 цагт сонгосон чадлаас  10% их ачаалалтайгаар ажиллах боломжтой. Нэг үгээр байнгын ажиллагаанд тохиромжтой. Хэрэв дизель генераторыг нөөц үүсгүүрт ашиглах гэж байгаа бол Standby rating чадлаар сонгохыг зөвлөж байна. Standby rating  дээр сонгосон чадлаас  их ачаалалтай ажиллах боломжгүй гэдгийг анхаарах хэрэгтэй.

3.Дизель генераторын байрлал болон ажиллах цагийг тодорхой болгох

Тухайн төслийн байрлалаас хамаарч дизель генераторыг гадаа эсвэл барилгын дотор байрлуулахыг сонгох. Мөн ББ болон БА-гийн инженерүүдтэй зөвшилцөх ёстой.

Ихэнх дизель генераторууд өөрийн түлшний саваар 8-10 цаг ажиллах боломжтой. Хэрэв тухай төслийн барилгад нөөц үүсгүүр буюу дизель генератор 12-24 цаг ажиллах ёстой гэдэг шаардлага байвал нэмэлтээр түлшний систем угсрах хэрэгтэй. Мөн том чадалтай дизель генераторууд өөр дээр түлшний сав байхгүй тул нэмэлтээр түлшний систем угсрах ажил гардаг.

4.Дизель генераторыг дотор угсрахад анхаарах зүйлс

• Агаар орох, гарах хавхалга барилгын 1 талд байж болохгүй. Аль болох 2 талд байх ёстой.
• Яндан дээр барилгаас гарч байгаа хэсгийг ББ болон БА-гийн зургийн дагуу зөвшилцөх ёстой. Үзэмж тал дээр анхаарах хэрэгтэй
• Дизель генераторыг  барилгад оруулахад асуудалгүй байх ёстой. Орц гарц дараа засвар хийхэд гарц нь чөлөөтэй байх хэрэгтэй
• Дизель генераторын гаралтын кабелийн трассын төлөвлөлтийг аль боломжийн газраар явуулах. Кабелийн тавиур эсвэл кабелийн суваг г.х
• Дизель генераторыг дотор төлөвлөж байгаа бол дуу намсгагч заавал байх ёстой. Өрөөний dB 85dВ байх ёстой.
• Нэмэлтээр түлшний сав хийх хэрэгтэй бол түлшний системийг  цахилгаан кабелаас тустай огтолцохгүйгээр төлөвлөх ёстой.
• Түлшний савыг гаднаас цэнэглэх боломжтойгоор төлөвлөх

5.Дизель генераторыг гадаа угсрахад анхаарах зүйлс

• Хамгийн боломжийн байршлыг тодорхой болгох
• Дизель генератор хоёр талаас сервис хийх зайг хангалттай байлгах 50-1000мм
• Байршлыг сонгохдоо бусад кабелийн суваг эсвэл орц, гарц уялдуулж сонгох
• Төмөр хашаа эсвэл хашаагүй гэдгийг шийдэх
• Дизель генератор халаагчтай байх ёстой
• Underground танк буюу том түлшний сав ашиглах үед Шатахуун түгээг станцын дүрэм, стандартыг дагаж мөрдөнө.

дизель генераторын шийдэл болон угсралт дээр асуудал эсвэл мэдэхгүй зүйл гарвал Мэргэжлийн инженер болон байгууллагаас зөвлөгөө болон шийдэл авахыг зөвлөж байна.

The post Дизель генераторын сонголт болон зураг төслийн үед анхаарах зүйлс appeared first on Моно грид.

• XLPE – Зүймэл Полиэтилен тусгаарлага
• PVC– Поливинилхлоридны тусгаарлага
• STA– Ган туузан хуягтай
• SWA– Ган троссон хуягтай
• PE – Полиэтилен
• FR – Галд тэсвэртэй
• Cu – Зэс
• Al – Хөнгөн цагаан

Жишээ:

3*185mm2 Cu/XLPE/PVC/SWA/PE 

Cu-Дамжуулагч судал XLPE-Судлын тусгаарлага PVC-Бүслүүрийн тусгаарлага SWA-Хуяг PE-Гадна бүрээ 3 – Судлын тоо (Core) 185 – Судлын хөндлөн огтлол (Conductor size)

Орос улсад үйлдвэрлэгдсэн кабелийн бүтцийн үсгэн тэмдэглэгээ

• А – Хөнгөн цагаан дамжуулагчтай
• В – Поливинилхлорид
• П – Полиэтилин
• ВГ – бүрээс нь нь поливинилхлорид пластик
• Пв – зүймэл полиэтилен / XLPE / тусгаарлагатай
• Р– резинин
• Рн –шатдаггүй резинин
• Внг – галд тэсвэртэй поливинилхлорид
• Пс – галд тэсвэртэй полиэтилин
• з – кабелийн бүтэцэд усыг хязгаарлах (ус шингээхгүй) элемент
• Бб – хуягласан
• Шп – бүрээс нь полиэтилен материалаар хийгдсэн бас давхар хуягтай
• Шв – бүрээс нь поливинилхлорид материалаар хийгдсэн, давхар пластик хуягтай
• П – бүрээс нь полиэтилена
• Пу – бүрээс нь полиэтилен бөгөөд зузааныг нэмэгдүүлсэн
• Ш – уурхайд зориулагдсан
• Т – Халуун оронд зориулагдсан
• М – Далайд буюу усанд зориулагдсан
• ХЛ – 400 С буюу хүйтэн газар зориулагдсан
• А – 600 С- с дээш буюу Арктика зориулагдсан
• В – тэмдэглэгээний хамгийн урд В байвал босоо байрлуулдаг

Жишээ:

А/Пв/П/2г/ 1*240mm2 – 10

А – Хөнгөн цагаан судал  Пв – ЗПЭ тусгаарлага П – полиэтилен бүрээс 2г – Давхар битүүмжлэл  1 – Судлын тоо 240 – Судлын хөндлөн огтлол 10 – Хэвийн хүчдэл

Хятад улсад үйлдвэрлэгдсэн кабелийн бүтцийн үсгэн тэмдэглэгээ

• T– зэс дамжуулагчтай ( үсэг бичихгүй ч байж болно ) 
• L – хөнгөн цагаан дамжуулагчтай
• YJ – XLPE судлын тусгаарлагатай
• Y – Полиэтилен тусгаарлагатай
• V -Поливинилхлоридны тусгаарлагатай

Эхний тоо:

• 2 – ган туузан хуягтай
• 3 – нарийн ган утсан хуягтай
• 4 – бүдүүн ган утсан хуягтай
• 6 – давхар соронзон биш металаар хийсэн туузан хуягттай
• 7 – соронзон биш металаар хийсэн утсан хуягтай

2 дахь тоо:

• 2 – поливинилхлоридны гадна бүрхүүлтэй
• 3 – полиэтилен гадна бүрхүүлтэй

Кабелийн галд тэсвэртэй чанараар нь ангилах нь ABCD гэж 4 ангилсан байна. Энэ тэмдэглэгээ хамгийн урд талд бичигдэх ба цувралын код гэдэгт бичигдэнэ.

• ZA – галд тэсвэртэй А ангилал
• ZB – галд тэсвэртэй B ангилал
• ZC – галд тэсвэртэй C ангилал
• ZD – галд тэсвэртэй D ангилал

Жишээ:

ZA/YJ/L/Y/2/3  3*240mm2 – 8.7/10

ZA – Цувралын код  YJ – Судлын тусгаарлага XLPE  L – Хөнгөн цагаан дамжуулагчтай  Y – Полиэтилен дотор бүрхүүлтэй 2– Ган туузан хуягтай 3– Полиэтилен гадна бүрхүүлтэй   3 – Судлын тоо  240 – Судлын хөндлөн огтлол 10 – Хэвийн хүчдэл

The post Кабелийн бүтцийн үсгэн тэмдэглэгээ appeared first on Моно грид.

Эрчим хүчний салбарт түгээмэл хэрэглэгддэг англи үгийн товчлолыг толилуулж байна. Хэрэглээд заншчихвал цаг хэмнэх, харилцааг оновчтой болгоход хэрэгтэй юм .

The post Цахилгааны англи товчилсон үгс, түүний хэрэглээ appeared first on Моно грид.

Хэт их хүчдэлээс хамгаалах төхөөрөмж (SPD) эсвэл Цэнэг шавхагч (SА) нь цахилгаан төхөрмжүүдийг хэт хүчдэлээс болон аянгын хамгаалалтаас хамгаалах төхөрөмж. Энэ төхөөрөмж нь ачааллын тэжээлийн хэлхээнд зэрэгцээ холбоно. Мөн цахилгаан хангамжийн сүлжээний бүх түвшинд ашиглах боломжтой. Хамгийн их түгээмэл хэрэглэгддэг бөгөөд хамгийн үр дүнтэй хэт хүчдэлийн хамгаалалтын төрөл.

Хэт их хүчдэлээс хамгаалах төхөөрөмж (SPD) эсвэл Цэнэг шавхагч (SА) сайн ойлгохын тулд доорх өгөгдлүүдийг  сайн мэдэх хэрэгтэй.

• In : Номиналь шавхах гүйдэл (Nominal discharge current). 8/20 μs гүйдлийн урсгалын номиналь гүйдэл
• Imax: Хамгийн их шавхах гүйдэл (Maximum discharge current) 8/20 μs гүйдлийн урсгалын хамгийн их гүйдэл Imax>In
• Iimp: Импульс гүйдэл (Impulse current) 10/350 μs гүйдлийн урсгалын аянгын цохилтоос (Lighting strike) үүссэн гүйдэл
• Un: Номиналь хувьсах гүйдэл (Nominal AC voltage)
• Up: Хүчдэлийн хамгаалалтын түвшин (Voltage protection level).

Сurrent wave-н төрөл

IEC 61643-11 стандартаар хоёр төрлийн current wave буюу гүйдлийн урсгалыг авч үздэг.

1. 10/350 μs шууд аянгын цохилтоос (Lighting strike) үүссэн гүйдлийн урсгал буюу current wave-г тодорхойлох долгион.

• 10μс өсөх хугацаа (Rise time)
• 350 μс хүчдэлийн шавхаг хугацаа (surge duration).

(10/350μs) – тэй Iimp байгаа бол Surge arrester(Lighting arrester) буюу Цэнэгч шавхагчыг  тодорхойлдог.

2. 8/20 μs хэт хүчдэлээс хамгаалах (inlighting strike) үүссэн гүйдлийн урсгал буюу current wave-г тодорхойлох долгион.

• 8 μс өсөх хугацаа (Rise time)
• 20 μс хүчдэлийн өсөлтийн шавхаг хугацаа (surge duration).

(8/120μs)– тэй I байгаа бол Surge protection device (SPD) буюу Хэт хүчдэлээс хамгаалах төхөөрөмж тодорхойлдог.

SPA болон SA-н TYPE төрөл

• Type 1 буюу 1-р төрлийн үндсэн зорилго нь цахилгааны системийн тусгаарлагчийн түвшинг аянга цахилгаан эсвэл конденсаторын сэлгэн залгалтаас үүдэлтэй гадны өсөлтөөс хамгаалах явдал юм. (10/350 μs)
• Type 2 буюу 2-р төрлийн үндсэн зорилго нь цахилгаан эрчим хүч, микропроцессорын мэдрэгчтэй ачааллыг цахилгааны үлдэгдэл эрчим хүч, моторын үүсгэсэн хүчдэл болон дотооддоо үүссэн бусад хүчдэлээс хамгаалах явдал юм. (8/20 μs)

SPA болон SA-н TYPE сонголтууд

Туpe-1 SPD Хамгаалагдсан тоног төхөөрөмжийн жишээ: Цахилгаан хуваарилах төхөөрөмж, хуваарилах самбар, Ерөнхий самбар ЕС, Оруулгын самбар ОС, UPS систем.

Type-1 SA SPD

Туpe–2 SPD хамгаалагдсан тоног төхөөрөмжийн жишээ: Яаралтай тэжээлийн нөөц, хяналтын, давхарын самбар, хяналтын хайрцаг, унтраалга, генератор, компьютерийн сервер, барилгын удирдлагын систем, хамгаалалтын систем, HVAC, барилгын удирдлагын систем, галын дохиоллын самбар, хувилагч, утасны систем.

Type-2 SA SPD

Туpe–3 SPD хамгаалагдсан тоног төхөөрөмжийн жишээ: Рентген,Эмнэлгийн багаж хэрэгсэл, Компьютерийн сервер, Цахилгаан шат, Зогсоолын гэрэлтүүлэг, Принтер, Холбооны систем, Мотор, Насос, Драйвер.

Type-3 SA SPD

The post Хүчдэлээс хамгаалах төхөөрөмж эсвэл Цэнэг шавхагч гэж юу вэ? (SPD and SA) appeared first on Моно грид.

Хамгаалалтын зэргээс үүдэлтэй  гаргасан алдаа нь  хүний амь нас, эд хөрөнгөд аюул учруулж болзошгүй байдаг тул IP буюу хамгаалалтын зэргийг сайн мэдэх хэрэгтэй.

IP гэсэн код болон арын хоёр тоогоор тэмдэглэгдэнэ.

• Эхний тоо: Гадны биет болон тоос шороо нэвтэрхээс хамгаалах хамгаалалт
• Хоёр дахь тоо:  Ус, чийгэнд нэвтрэхээс хамгаалсан хамгаалалт

Тайлбар: Тооны утга их байх тусам  хамгаалалт нь өндөр гэсэн үг.

Эхний тоо:

Хоёр дахь тоо:

The post Хамгаалалтын зэрэг буюу IP (Ingress protection) гэж юу вэ? appeared first on Моно грид.

• Эхний үсэг: Тэжээлийн эх үүсвэрийн газардуулга
• Хоёрдах үсэг: Тоноглолын ил хэсгүүдийг газардуулсан газардуулга

Эхний үсэг нь газартай харьцуулхад нейтрал ямар төлөв байдалд байх вэ гэдгийг харуулна:

• Т  буюу Terra газардуулсан нейтраль, тэжээлийн эх үүсвэрийн нейтраль нь шууд газартай холбоотой
• I буюу Isolation тусгаарлагдсан нейтраль

           Хоёрдахь үсэг – ил байгаа дамжуулагч хэсгүүдийн газартай харьцангуй төлөв байдал:

• Т – ил байгаа дамжуулагч хэсгүүд газардсан буюу ө.х. тэжээлийн эх үүсвэр болон цахилгаан тоног төхөөрөмжүүд нь тусдаа газардуулгатай,
• N буюу Neutral тэжээлийн эх үүсвэр нь газардуулгатай, харин хэрэглэгчдийн газардуулга нь зөвхөн PEN дамжуулагчаар газардуулгатай холбогдсон.

N үсгийн дараа орох үсэгнүүд нь ажлын нойлын болон хамгаалах нойлын дамжуулагчийн үүргийг нэг дамжуулагч эсвэл тус тусдаа дамжуулагч ашигласан эсэхийг тодорхойлно:

• С -(Combined) ажлын нойл болон хамгаалалтын нойлын дамжуулагчийн үүргийг нэг дамжуулагчинд гүйцэтгэж байгаа (PEN дамжуулагч).
• S – (Separated) ажлын нойл (N) ба хамгаалалтын нойл (PE) -ийн дамжуулагчууд нь тус тусдаа салгагдсан гэсэн үг.

Фазын бус дамжуулагчуудыг дараах байдлаар нэрлэнэ:

• N – ажлын нойлын (нейтралын) дамжуулагч
• РЕ -(Protective Earth) хамгаалалтын дамжуулагч (газардуулгын дамжуулагч, хамгаалалтын нойлын дамжуулагч, потенциал тэгшитгэх системийн хамгаалалтын дамжуулагч гэсэн утгатай.
• PEN – (Protective Earth and Neutral) ажлын нойлын болон хамгаалалтын нойлын хосолсон дамжуулагч гэсэн утгатай.

TN-C систем:

Хамгаалах нойлын дамжуулагч болон ажлын нойлын дамжуулагчийг түүний бүх уртын дагууд нэг дамжуулагчид хамтатгасан систем.

TN-C

TN-S систем:

Хамгаалах нойлын дамжуулагч болон ажлын нойлын дамжуулагчийг түүний бүх уртын дагууд салгасан систем.

TN-S

TN-C-S систем:

Хамгаалах нойлын дамжуулагч болон ажлын нойлын дамжуулагчийг нэг дамжуулагчид хамтатгасан үүргийг тэжээлийн үүсгүүрээс эхлэн түүний тодорхой нэг хэсэгт гүйцэтгэх систем.

TN-C-S

TT систем:

Тэжээлийн үүсгүүрийн саармаг цэгийг гүн газардуулсан, харин цахилгаан тоног төхөөрөмжийн дамжуулах ил хэсгийг үүсгүүрийн гүн газардуулсан саармаг цэгээс цахилгаан хамааралгүй байхаар газардуулгын байгууламжийн тусламжтайгаар газардуулсан систем.

TT

IT систем:

Тэжээлийн үүсгүүрийн саармаг цэгийг тусгаарласан буюу их эсэргүүцэлтэй багаж, төхөөрөмжөөр дайруулан газардуулсан, харин цахилгаан тоног төхөөрөмжийн дамжуулах ил хэсгүүд нь газардуулагдсан систем.

IT

The post Газардуулгын системийн төрөл appeared first on Моно грид.